Het TENS-apparaat: Je hulp bij het omgaan met pijn

Pijn kan een verscheidenheid aan oorzaken hebben.

• Spierverkrampingen
• Chronische aandoeningen
• Acute verwondingen

Voor veel mensen betekent de dagelijkse omgang met pijn een aanzienlijke beperking van hun levenskwaliteit. Hoewel pijnstillers een oplossing kunnen zijn, zoeken velen naar alternatieven, minder invasieve methoden om hun klachten te verlichten. Hier komt het TENS-apparaat (Transcutane Elektrische Zenuwstimulatie) in het spel, een techniek die steeds populairder wordt om pijn op een natuurlijke manier te behandelen.

In dit artikel gaan we gedetailleerd in op de werking van het TENS-apparaat, welke voordelen het biedt en waar je op moet letten bij het gebruik.

Wat is een TENS-apparaat?

Een TENS-apparaat is een klein, draagbaar medisch apparaat dat elektrische impulsen aan de huid afgeeft om pijn te verlichten. Deze impulsen worden via elektroden, die direct op de huid worden aangebracht, naar de zenuwen geleid. De elektrische impulsen kunnen op twee manieren werken:

• Ze blokkeren de pijnsignalen die door de getroffen zenuwen naar de hersenen worden gestuurd
• Ze bevorderen de afgifte van endorfines, de lichaamseigen pijnstillers

Deze methode heeft zich vooral bewezen bij de behandeling van pijn in de rug, gewrichten en bij spierverkrampingen.

Wanneer vergoedt de zorgverzekeraar de kosten voor een TENS-apparaat?

Een veelgestelde vraag van gebruikers is of en wanneer de zorgverzekeraar de kosten voor een TENS-apparaat vergoedt. In principe is vergoeding door de zorgverzekeraars mogelijk, maar onder bepaalde voorwaarden.

1. Meestal vindt de vergoeding alleen plaats als het apparaat door een arts wordt voorgeschreven. In de regel moet de arts aantonen dat het gebruik van een TENS-apparaat voor de behandeling van chronische pijn of andere gezondheidsproblemen medisch noodzakelijk is.
2. Ook kan de vergoeding afhankelijk worden gesteld van de zorgverzekeraar, zodat het raadzaam is om voor de aanschaf van een apparaat de voorwaarden met de eigen zorgverzekeraar te bespreken.

Frequentie van toepassing en duur van gebruik

De frequentie en duur van het gebruik van een TENS-apparaat hangen af van het type pijn en de intensiteit van de klachten. Voor de meeste gebruikers is het aan te raden het apparaat meerdere keren per dag gedurende 15 tot 30 minuten te gebruiken.

Belangrijk: Het is echter raadzaam om de exacte gebruiksfrequentie met de arts te bespreken, omdat de huid bij te vaak gebruik geïrriteerd kan raken. Ook kan een te sterke intensiteit van de impulsen onaangenaam zijn of tot overstimulatie leiden, daarom is een stapsgewijze aanpassing van de intensiteit zinvol.

Stap-voor-stap handleiding voor het gebruik van een TENS-apparaat

Het gebruik van een TENS-apparaat is relatief eenvoudig, maar vereist enige zorg om de beste resultaten te behalen en mogelijke risico's te vermijden. Hier is een stap-voor-stap handleiding die je helpt het apparaat correct te gebruiken:

1. Voorbereiding van het apparaat:

   • Zorg ervoor dat het TENS-apparaat volledig is opgeladen of voorzien is van nieuwe batterijen, als het een batterij-aangedreven model betreft.

   • Plaats de elektroden op de daarvoor bestemde plaatsen van het apparaat, als deze niet al vooraf zijn gemonteerd.

2. Positioneer de elektroden:

   • Reinig de huid op het gebied waar je de elektroden wilt aanbrengen. Zorg ervoor dat het gebied vrij is van olie, lotions of andere verontreinigingen om optimale hechting en effectiviteit van de elektroden te waarborgen.

   • Breng de elektroden op de huid aan. Zorg ervoor dat ze in de buurt van het pijnlijke gebied worden geplaatst, maar vermijd het om ze direct op open wonden of huidirritaties te plaatsen. De elektroden mogen niet over elkaar liggen, maar moeten op een afstand van ongeveer 2-3 cm van elkaar worden aangebracht.

3. Instellingen op het apparaat maken:

   • Zet het TENS-apparaat aan en stel de gewenste intensiteit in. Begin met een lage intensiteit om te controleren hoe je lichaam op de stimulatie reageert.

   • Kies het juiste programma op basis van het type pijn dat je wilt behandelen (bijv. voor acute pijn of voor spierontspanning). De meeste apparaten bieden voorgeprogrammeerde programma's aan die eenvoudig te selecteren zijn.

4. Start van de toepassing:

   • Zodra het apparaat is ingeschakeld en de intensiteit is ingesteld, zou de stimulatie moeten beginnen. Je zult een lichte tinteling of prikkeling op de huid voelen, wat normaal is. Zorg ervoor dat het pijngebied niet onaangenaam intens gestimuleerd wordt. De sterkte van de impulsen moet zo worden ingesteld dat je de stimulatie voelt, maar geen pijn ervaart.

5. Duur van de toepassing:

   • De aanbevolen toepassingsduur ligt tussen de 15 en 30 minuten. Je moet de behandeling niet langer dan de aanbevolen tijd uitvoeren om huidirritaties of overstimulatie te voorkomen.

   • Tijdens de toepassing moet je ontspannen en de behandeling rustig ondergaan. Vermijd te veel beweging tijdens de toepassing, omdat dit de elektroden kan verschuiven en het effect kan verminderen.

6. Behandeling beëindigen:

   • Na de vastgestelde behandeltijd schakel je het apparaat uit. Verwijder de elektroden voorzichtig van de huid zonder aan de kabels te trekken.

   • Reinig het huidgebied voorzichtig met een vochtige doek om resten van lijm of huiddeeltjes te verwijderen.

7. Na de toepassing:

   • Controleer de huid op mogelijke roodheid of irritatie. Deze verdwijnen meestal binnen korte tijd. Als je huidirritaties opmerkt, moet je de toepassing verminderen of een arts raadplegen.

   • Zorg ervoor dat je de elektroden na elke toepassing grondig reinigt en ze op een schone, droge plaats bewaart om hun levensduur te verlengen.

Welk TENS-apparaat moet je kiezen?

De keuze van het juiste TENS-apparaat hangt af van verschillende factoren. Allereerst is het belangrijk om te letten op de functionaliteiten van het apparaat. De meeste apparaten bieden verschillende programma's die zijn afgestemd op verschillende soorten en intensiteiten van pijn. Een goed apparaat moet ook de mogelijkheid bieden om de intensiteit van de impulsen aan te passen, zodat je de behandeling optimaal kunt afstemmen op jouw behoeften. Draagbaarheid en gebruiksvriendelijkheid zijn ook belangrijke criteria. De meeste TENS-apparaten zijn zo ontworpen dat ze eenvoudig te bedienen zijn en een lange accuduur bieden, wat vooral belangrijk is als het apparaat regelmatig wordt gebruikt. De kwaliteit van de elektroden speelt ook een belangrijke rol, omdat goed hechtende en geleidend elektroden een gelijkmatige en effectieve behandeling garanderen.

De effectiviteit van TENS

De effectiviteit van TENS-apparaten wordt door veel gebruikers als zeer positief beschreven, vooral bij de behandeling van

• chronische rugpijn
• gewrichtsklachten 
• spierspanningen

De elektrische stimulatie helpt pijn te verlichten en de levenskwaliteit van veel patiënten te verbeteren. Studies hebben aangetoond dat het gebruik van TENS in veel gevallen een effectieve alternatieve of aanvulling op medicatie is, vooral wanneer mensen geen pijnstillers willen of kunnen gebruiken.

Het effect is gebaseerd op twee hoofdmechanismen:

1. Enerzijds blokkeert de elektrische stimulatie de pijnsignalen die via de zenuwen naar de hersenen worden doorgegeven.
2. Anderzijds leidt het tot de afgifte van endorfinen, die een pijnstillend effect hebben.

In beide gevallen wordt de pijnwaarneming verminderd, wat een merkbare verlichting voor de patiënt betekent.

Risico's en bijwerkingen

Hoewel TENS-apparaten over het algemeen veilig zijn, zijn er enkele aspecten waar je op moet letten bij het gebruik. Mensen met een pacemaker of andere geïmplanteerde medische apparaten moeten het gebruik van TENS vermijden, omdat de elektrische impulsen mogelijk de werking van deze apparaten kunnen verstoren. Ook wordt het gebruik tijdens de zwangerschap, vooral in de buikstreek, niet aanbevolen. Bij huidirritaties of open wonden moet het apparaat ook niet worden gebruikt om een verslechtering van de huidgezondheid te voorkomen.

Het is raadzaam om voor het gebruik van een TENS-apparaat een arts te raadplegen, vooral als je bestaande aandoeningen hebt of onzeker bent of het gebruik voor jou geschikt is.

Conclusie: Is een TENS-apparaat zinvol?

Voor veel mensen biedt het TENS-apparaat waardevolle hulp bij pijnbeheersing. Vooral als je aan chronische pijn lijdt of een zachte alternatieve zoekt voor pijnstillers, kan het TENS-apparaat een effectieve oplossing zijn. Het is eenvoudig te gebruiken, niet-invasief en kan naar behoefte worden toegepast. Maar zoals bij elke therapie is het belangrijk om het gebruik met een arts te bespreken en de toepassingsrichtlijnen te volgen.

De keuze van het juiste TENS-apparaat moet zorgvuldig worden gemaakt. Het loont de moeite om op kwaliteit en functionaliteit te letten om een effectieve en langdurige pijnverlichting te bereiken. Als je voor een TENS-apparaat kiest, onthoud dan dat het een waardevolle aanvulling kan zijn op andere therapievormen – maar altijd in overleg met je arts.